Dag van de Woo-professional

Frits Bussemaker werkt bij I-Partnerschap, onderdeel van ODI. Hij heeft ruim 35 jaar internationale ervaring in de IT-industrie, waar hij zich gespecialiseerd heeft in business community building. Hij heeft ruim 25 communities helpen opzetten, geleid dan wel geadviseerd waaronder de Rijks Innovatie Community (RIC) en zijn huidige organisatie I-Partnerschap.

 Ineke van Gent is voorzitter van het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding en zet zich in voor een overheid die transparant is over haar handelen en besluitvorming. Met haar ervaring als voormalig Tweede Kamerlid en bestuurder, onder andere als burgermeester van Schiermonnikoog verbindt zij het belang van openbaarheid aan de dagelijkse praktijk van de overheid. 

Mark de Boer is sinds 2022 de Plaatsvervangend Secretaris Generaal (pSG) van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Hij heeft twee primaire aandachtsgebieden: Als eerste bewaakt de pSG de continuïteit  van de uitvoeringsorganisaties van het ministerie, waaronder het ACOI. Daarnaast is de pSG belast met de staf en bedrijfsvoering van BZK en daarmee ook de transparantie van het ministerie en de uitvoeringsorganisaties. Samen met de Secretaris Generaal vormen ze de departementsleiding. Van 2009 tot 2019 werkte hij in verschillende directeursposities binnen de G4, respectievelijk gemeente Rotterdam, Utrecht en Amsterdam. Mark wil samenwerken aan een overheid die dienstbaar, dichtbij en rechtvaardig is. 

Humberto Schwab is filosoof en natuurkundige. Hij is auteur van het boek 'Socratic Design' en heeft radicaal innovatieve scenario’s en ontwerpen gemaakt voor bedrijven, onderwijsinstellingen en overheden. Nu werkt hij in samenwerking met de gemeente Amsterdam aan een toekomstbeeld van Europa: een geheel van RenaissanceCities, waarin mensen hun goede bestaan eerst zelf ontwerpen.

AI wordt gezien als dé oplossing voor de uitdagingen rondom Woo-verzoeken; maar klopt dat wel? In deze sessie onderzoeken David Graus en Maik Larooij samen met deelnemers wat AI wél en niet kan in de context van de Wet open overheid. Aan de hand van actueel internationaal wetenschappelijk onderzoek en concrete voorbeelden uit de praktijk bieden we Woo-professionals de onderbouwing om kritisch en constructief het gesprek aan te gaan over AI-inzet binnen hun organisatie.

Over de sprekers

David Graus is Universitair docent AI (zoektechnologie en natuurlijke taalverwerking) aan het Institute for Logic, Language, and Computation (ILLC) van de Universiteit van Amsterdam, en Lab Manager van het ICAI OpenGov Lab; een samenwerking met de Rijksorganisatie voor Informatiehuishouding (RvIHH) en I-Partnerschap (RvODI). Zijn onderzoek richt zich op de toepassing van AI en taalmodellen voor open overheid en transparantie. Eerder werkte hij als Lead Data Scientist bij Randstad en FD Mediagroep.

Maik Larooij is Duaal Promovendus aan het ICAI OpenGov Lab (Universiteit van Amsterdam) en I-Adviseur bij de Rijksorganisatie voor Informatiehuishouding (RvIHH). Zijn promotieonderzoek richt zich op het verbeteren van zoeken in overheidsdocumenten op basis van generatieve AI en conversational search, waarbij het systeem doorvraagt om de informatievraag te verfijnen, antwoorden aantoonbaar baseert op onderliggende documenten en rekening houdt met de gevoeligheid van die informatie.

Deze sessie brengt twee veelbelovende initiatieven over (actieve) openbaarmaking van overheidsinformatie bij elkaar om synergie hiertussen te creëren: Open Publiceren en Beschikkingen in Beeld. Centraal in de sessie staat de vraag op welke wijze overheidsinformatie succesvol openbaar kan worden gemaakt. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar twee onmisbare pijlers voor een open en transparante overheid: open documentstandaarden en metadata voor overheidsinformatie. 

Over de sprekers

Johan Wolswinkel is hoogleraar Bestuursrecht aan Tilburg Law School, Tilburg University. Momenteel leidt hij het onderzoeksproject ‘Case-Inclusive Transparency for a Digital and Open Government’ (CITaDOG). Centraal in dit onderzoek staan de gevolgen van openbaarmaking van beschikkingen (individuele overheidsbesluiten) voor het proces van overheidsbesluitvorming. 

Tim Vos-Goedhart is senior projectleider bij de Open State Foundation. Hij werkt op het snijvlak van openbaar bestuur, recht, technologie en maatschappelijke innovatie. In het werk bij de Open State Foundation biedt hij overheden de brug tussen strategie, beleid en uitvoering.  Zijn drijfveer is het versterken van een transparante, democratische en toekomstbestendige overheid, waarin digitalisering en AI bijdragen aan publieke waarde. Als jurist, politicoloog en data & AI expert weet hij te inspireren en kan hij handelingsperspectief bieden om die inspiratie om te zetten in daden.

Hans Laagland is coördinerend adviseur en plaatsvervangend afdelingshoofd bij het Bureau Forum Standaardisatie. Het Forum Standaardisatie is een adviescommissie die de overheid adviseert over het gebruik van open standaarden. Een van zijn aandachtspunten is het bevorderen van het gebruik van open documentstandaarden in de keten creëren, bewerken en publiceren van overheidsinformatie en -data. 

In deze break-outsessie zul je ervaren hoe je als ambtenaar los kan komen van de trekdraden die het systeem op je uitoefent om “binnen de lijnen “ te blijven. Hoe kunnen we moed, moraal en macht ontwikkelen. De ambtenaar als humaniserende actor door zelf meer mens te worden.

Over de spreker

Humberto Schwab is filosoof en natuurkundige. Hij is auteur van het boek 'Socratic Design' en heeft radicaal innovatieve scenario’s en ontwerpen gemaakt voor bedrijven, onderwijsinstellingen en overheden. Nu werkt hij in samenwerking met de gemeente Amsterdam aan een toekomstbeeld van Europa: een geheel van RenaissanceCities, waarin mensen hun goede bestaan eerst zelf ontwerpen.

Het recht om verzoeken te kunnen doen naar overheidsinformatie is een belangrijk recht van ons allemaal en het is uiteraard niet de bedoeling dat dit recht wordt misbruikt. Maar wat kan je concreet doen als je vermoedens krijgt dat een verzoeker eigenlijk helemaal niet op zoek is naar overheidsinformatie en je denkt dat er misschien wel sprake is van oneigenlijk gebruik of misbruik van de Woo? Sarah Vlootman van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties geeft een toelichting op de handreiking ‘Zo ga je om met de antimisbruikbepaling’. Met voorbeelden uit praktijksituaties wordt tijdens deze sessie ingegaan op hoe je oneigenlijk gebruik of misbruik kan signaleren en welke handvatten je hebt om bij lastige situaties te begrenzen.

Over de spreker

Sarah Vlootman is beleidsmedewerker bij het ministerie van BZK en richt zich op verschillende openbaarheidsdossiers, waaronder de Woo-contactpersoon en actieve openbaarmaking. Met collega’s van BZK en RDDI en in samenwerking met verschillende overheidsorganisaties ontwikkelde ze de handreiking ‘ZO! Ga je om met de antimisbruikbepaling’.

‘Jij moet je bek houden!’
‘Hier ga je spijt van krijgen…’
‘Jou pak ik terug…’

Caroline gaat in op de vraag hoe agressie zich manifesteert en wat er nodig is om te werken aan weerbaarheid, meldingsbereidheid en het stellen van een heldere organisatienorm. Ze bespreekt ook met de deelnemers wanneer gedrag onacceptabel is en hoe te handelen bij kritiek, emotie en hoe te begrenzen bij agressie. Ook wordt stilgestaan bij de vraag wat de werkgever kan en moet doen om een sociaal veilig werkklimaat dichterbij te brengen.

Over de spreker

Caroline Koetsenruijter (1979) heeft als missie: een veilige werkplek voor alle tien miljoen werkenden in Nederland. Zij is onderzoeker, adviseur en auteur op het gebied van agressiepreventie en -beheersing en heeft een juridische achtergrond. Caroline vindt het belangrijk dat elke professional zijn/haar werk kan doen zonder last van agressie en intimidatie. 

In een scherpe, open discussie gaan journalist Erik Verwiel van De Volkskrant en Woo-contactpersoon en juridisch adviseur Moniek Bock van gemeente Leeuwarden met elkaar in gesprek over de frustraties en uitdagingen die omvangrijke Woo-verzoeken met zich meebrengen. Samen proberen ze elkaars situatie beter te begrijpen en van elkaar te leren wat er beter kan. Een openhartig gesprek vol praktische inzichten over beter overleggen, slimmer werken en wat je kunt doen om elkaar wél te begrijpen.

Over de sprekers

Erik Verwiel is onderzoeksjournalist bij de Volkskrant. Daar verdiept hij zich in uiteenlopende onderwerpen: van conflicten in het buitenland tot misstanden in eigen land waarbij het handelen van de overheid een rol speelt. Hij is gespecialiseerd in onderzoek binnen open bronnen en in het verkrijgen van documenten via de Wet open overheid. 

Moniek Bock is juridisch adviseur open overheid bij Gemeente Leeuwarden. Zij heeft sinds de start van de Woo bij verschillende gemeenten gewerkt en heeft veel ervaring met het uitvoeren van Woo-verzoeken. Ze dacht als ervaringsdeskundige mee over de Werkwijzer Samen Kiezen, een hulpmiddel van het ACOI voor de uitvoering van omvangrijke verzoeken.

In deze interactieve break-outsessie gebruiken we filmfragmenten als spiegel voor de praktijk van de Woo-professional. Aan de hand van prikkelende stellingen en scènes uit bekende films en series onderzoeken we ethische en morele dilemma’s rondom openbaarheid, transparantie en ambtelijke verantwoordelijkheid. Wat zou jij doen, wat herken je in je werkpraktijk en welke concrete gedragsintentie neem je mee naar de toekomst?

Over de spreker

Judith Moortgat werkte bijna twintig jaar als rijksambtenaar, onder meer bij het ministerie van OCW en bij Defensie, waarvan de laatste drie jaar als Woo-functionaris. Daarnaast was zij jarenlang actief als vertrouwenspersoon en intervisiebegeleider, waardoor zij de complexiteit van ambtelijke dilemma’s als geen ander kent. 

In deze break-outsessie leggen Liset Hamming en Ralph Mooijekind uit wat de verschillende Woo-verzoekers beweegt, hoe je ze herkent en hoe maatwerk onnodig werk kan voorkomen. Daarnaast zullen ze de Chatham House Rules in acht nemen. Dit houdt in: Je mag wel vertellen wat er gezegd is, maar niet wie het heeft gezegd. Interactie vanuit de zaal wordt gewaardeerd.

Over de sprekers

Liset Hamming en Ralph Mooijekind. Één van de twee deed Woo-verzoeken voor een NGO, de ander begon als Wobbende burger. Inmiddels hebben hun Woo-carrières elkaar gekruist en werkt één van de twee als Woo-coördinator bij RTL Nieuws en de ander als belangenbehartiger voor het recht op informatie.

Werken aan de Wet open overheid vraagt veel van professionals: zij moeten omgaan met weerstand die uit vele hoeken kan komen. Ze bewaken ook het publieke belang. In deze break-out sessie onderzoeken we de momenten waarin de spanning oploopt, aan de hand van waargebeurde casuïstiek. Door in te zoomen op die kantelmomenten, komen nieuwe handelingsperspectieven in beeld.

Over de spreker 

Fleur Ravensbergen is internationale vredesbemiddelaar, auteur van het boek ‘Ontwapend’, en trainer over conflicthantering en onderhandelen. 
Fleur is bekend vanwege haar menselijke en effectieve manier van in conflict bemiddelen in de meest gespannen omstandigheden. Ze deelt de unieke inzichten over menselijk gedrag in situaties van spanning en conflict, die zij opdeed als bemiddelaar in gewapende conflicten.  

Iedereen weet dat goed contact met de verzoeker essentieel is, maar waarom is het soms zo verdraaid lastig? Onder begeleiding van Woo-specialisten van vijf organisaties (provincie Noord-Holland, gemeente Emmen, gemeente Den Haag, ministerie van Binnenlandse zaken en Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) verkennen we kansen en uitdagingen. Schuif aan, deel je eigen ervaringen en ga naar huis met nieuwe perspectieven en praktische inzichten van vakgenoten.

Over de sprekers

De vijf ambassadeurs zijn van provincie Noord-Holland, gemeente Emmen, gemeente Den Haag, ministerie van Binnenlandse zaken en Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Om bij Woo-verzoeken goed samen te kunnen werken en te kunnen sturen heeft het ministerie van Financiën een zaak(volg)systeem ontwikkelt genaamd OpenFin. Tijdens deze sessie geven Jesse Vijn (Product owner/functioneel beheerder) en Rien Kraak (Product owner/functioneel beheerder) een demonstratie van OpenFin. Daarbij vertellen ze hoe dit zaak(volg)systeem hun helpt en welke lessen ze hebben geleerd tijdens de ontwikkeling en het gebruik. Ook hun interactie met de verzoeker en hun visie op actieve openbaarmaking komen aan bod. Tevens schetsen ze een toekomstvisie van OpenFin.

Over de sprekers

Jesse Vijn is werkzaam als adviseur en focust zich met name op de link tussen openbaarmaking en informatiehuishouding. En op verbeteren van deze samenwerking en alles wat daarbij komt kijken. Je kunt hierbij denken aan Zoek & Vind. Voor het ophalen van informatie en vervolgens het beoordelen ervan onder de Woo, hoe we dit zo efficiënt en kwalitatief mogelijk kunnen doen.

Rien Kraak brengt de hele keten van het Woo-proces in kaart en zoekt daarbij naar mogelijkheden voor verbeteringen. Het gehele zaaksysteem OpenFin en de ontwikkelingen eromheen horen bij zijn verantwoordelijkheden. Ook zoekt hij naar mogelijkheden voor het toepassen van innovatie om de arbeidsintensieve keten te ontlasten en van een kwaliteitsimpuls te voorzien.

Hoe zorg je ervoor dat actieve openbaarmaking daadwerkelijk van toegevoegde waarde is voor burgers en aansluit bij de informatiebehoeften van de samenleving? Welk doel wil je als bestuursorgaan bereiken met actieve openbaarmaking en waar begin je? In deze sessie verkennen we hoe je dit kan doen vanuit het uitgangspunt van ‘betekenisvolle openbaarmaking’ en hoe je ervoor kan zorgen dat jouw organisatie hiermee aan de slag gaat. Medewerkers van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties nemen je mee in het concept van betekenisvolle openbaarmaking en bieden praktische handvatten voor de toepassing ervan in de praktijk.

Over de sprekers

Rolien van den Raadt clustercoördinator openbaarheidsbeleid en werkt aan verschillende beleidsdossiers rondom de Wet open overheid. Ze heeft bijvoorbeeld gewerkt aan de handreiking ‘ZO! Ga je om met de antimisbruikbepaling.’

Ines Prakke is adviseur Actieve Openbaarmaking bij het ministerie van BZK en houdt zich bezig met verschillende trajecten rondom actieve openbaarmaking bij BZK. Zo werkte ze mee aan de TopThemaMonitor.