Breng het zakelijk chatverkeer van bewindspersonen en topambtenaren onder controle van de Rijksoverheid. Maak vaart met het ontwikkelen van de oplossingen daarvoor. En stap in de tussentijd niet overhaast over van WhatsApp naar Signal.
Dat is de kern van het spoedadvies dat het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI) heeft aangeboden aan de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken.
Veilige en beheersbare chatcommunicatie
De (vorige) staatssecretaris heeft het advies gevraagd omdat er nieuwe bewindspersonen aantreden. Het is uitermate belangrijk dat zij niet alleen zo veilig mogelijk chatten, maar ook dat die berichten goed worden beheerd en bewaard. De inhoud ervan kan immers nodig zijn voor publieke verantwoording, zoals bij Kamervragen of Woo-verzoeken.
Maak vaart met structurele oplossingen
Elke afweging tussen consumentenapps is een momentopname, constateert ACOI. Gezien de huidige geopolitieke verhoudingen, is het begrijpelijk dat ministeries overwegen om over te stappen naar een non-profit organisatie die beveiliging en privacy vooropstelt en die geen banden heeft met de grote Amerikaanse techbedrijven. Maar Signal biedt pas sinds kort mogelijkheden om berichten te archiveren, en of dit net zo goed en net zo gemakkelijk kan als met WhatsApp is nog onduidelijk.
Daarom adviseert ACOI om vooral vaart te maken met oplossingen die het zakelijk chatverkeer onder controle brengen van de Rijksoverheid. Stap één is de installatie van speciale software op werktelefoons om het chatverkeer veilig te stellen, ongeacht de chatapp die anderen gebruiken. Die software bestaat al, dus hiermee kan men nog dit jaar starten. Stap twee is het ontwikkelen van een publieke chatapplicatie, waardoor de overheid geleidelijk minder afhankelijk wordt van consumentenapps. De Rijksoverheid werkt daar momenteel aan.
Eenduidige voorlichting aan medewerkers
Tot slot pleit ACOI voor eenduidige voorlichting aan medewerkers, zodat iedereen weet wat de spelregels zijn voor het gebruik van chatapps. Nu verloopt de voorlichting rommelig en verschillend per ministerie. Een goed communicatiemoment is als de bewindspersonen en topambtenaren de speciale software op hun telefoon krijgen. Op dat moment zou ook alsnog overwogen kunnen worden om alle overige ambtenaren zoveel mogelijk Signal te laten gebruiken tot er een publiek alternatief is. ACOI verwacht in dat geval ook een overheidsbijdrage voor Signal.